ROK 2016

ROK HENRYKA SIENKIEWICZA


Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwałą z dnia 22 grudnia 2015 r.
ustanowił rok 2016 Rokiem Henryka Sienkiewicza.




„Gdy się ktoś zaczyta,
zawsze się czegoś nauczy,
albo zapomni o tym, co mu dolega,
albo zaśnie, w każdym razie wygra...”

Henryk Sienkiewicz
 
 
 
NOTA BIOGRAFICZNA

HENRYK SIENKIEWICZ (1846-1916)

Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz herbu Oszyk,
pseudonim literacki LITWOS;

polski nowelista, powieściopisarz i publicysta,
laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury.
 
 
Urodził się 5 maja 1846 r. we wsi Wola Okrzejska w powiecie łukowskim w zubożałej rodzinie szlacheckiej, pieczętującej się herbem Oszyk.
Rodzina z czasem przeniosła się do Grotek, potem do Wygnanowa, Potkanny koło Przytyka, następnie do Grabowców i Wężyczyna, by ostatecznie od roku 1861 zamieszkać w Warszawie.
W 1858 roku Sienkiewicz rozpoczął naukę w gimnazjum w Warszawie. Trudna sytuacja materialna spowodowała, że dziewiętnastoletni Sienkiewicz podjął się posady guwernera u rodziny Weyherów w Płońsku.
W 1866 r. uzyskał świadectwo dojrzałości. Zdał na wydział lekarski do Szkoły Głównej Warszawskiej, z którego zrezygnował i podjął studia prawnicze, by w ostateczności przenieść się na wydział filologiczno-historyczny.
Powstały wówczas pierwsze powieści: niepublikowana „Ofiara” i „Na marne”. Pierwszą próbę literacką podjął jeszcze w 1867 r., gdy napisał wierszowany utwór „Sielanka młodości”.
W 1869 r. debiutował jako dziennikarz, „Przegląd Tygodniowy” wydrukował jego recenzję sztuki teatralnej. Sienkiewicz pisał pod pseudonimem Litwos do „Gazety Polskiej” oraz „Niwy”. W 1873 roku objął w „Gazecie Polskiej” stały felieton „Bez tytułu”, a w roku 1875 cykl „Chwila obecna”.
W 1872 r. wydał powieść „Na marne” oraz „Humoreski z teki Worszyłły”, a następnie „Stary sługa” (1875), „Hania” (1876), oraz „Selim Mirza” (1877).
W lutym 1876 r. wraz z Heleną Modrzejewską i grupą znajomych wybrał się w podróż do USA, z tego okresu pochodzą „Listy z podróży do Ameryki”. Pisał też „Szkice węglem” (1876). Pod wpływem podróży do Stanów Zjednoczonych napisał kilka dalszych utworów: „Komedia z pomyłek” (1878), „Przez stepy” (1879), „Za chlebem” (1880), „W krainie złota” (1881), „Latarnik” (1881), „Wspomnienie z Maripozy” (1882), „Sachem” (1883).
W 1878 roku wrócił do Europy. Zatrzymał się w Londynie, następnie przez rok przebywał w Paryżu. Podczas pobytu we Francji Sienkiewicz poznał nowy prąd w literaturze – naturalizm. W roku 1878 napisał nowelę „Janko Muzykant”.
W 1879 Sienkiewicz wygłosił we Lwowie odczyt pod tytułem „Z Nowego Jorku do Kalifornii”. W drodze powrotnej, w Szczawnicy po raz pierwszy spotkał swoją przyszłą żonę Marię Szetkiewiczównę. Na wiadomość, że rodzina Szetkiewiczów wybiera się do Wenecji, ruszył za nimi i tam poznał Marię bliżej.
W 1880 r. w Poznaniu przedstawił w hotelu Bazar nowelę „Za chlebem”, następnie w Warszawie wygłosił dwa odczyty o naturalizmie w literaturze.
18 sierpnia 1881 roku odbył się ślub Henryka z Marią Szetkiewiczówną w kościele Zgromadzenia Panien Kanoniczek przy placu Teatralnym. Z małżeństwa tego pochodzą dzieci: Henryk Józef i Jadwiga Maria. Małżeństwo nie trwało długo, gdyż 19 października 1885 roku Maria zmarła na gruźlicę.
W roku 1882 Henryk Sienkiewicz nawiązał współpracę z dziennikiem „Słowo”, gdzie ukazała się jego kolejna nowela „Bartek Zwycięzca”.
W 1880 r. napisał utwór historyczny „Niewola tatarska” i pracował nad powieścią historyczną „Ogniem i mieczem”, która przyniosła pisarzowi wielką popularność, ale i krytykę. Druga połowa lat osiemdziesiątych i początek lat dziewięćdziesiątych to dla pisarza okres wytężonej pracy nad kilkoma powieściami. Wkrótce pisarz rozpoczął pracę nad kolejną częścią Trylogii: „Potopem”, w tym czasie zmarła jego żona Maria Sienkiewiczowa.
Po śmierci żony pisarz udał się w podróż do Konstantynopola, z której pisał korespondencje. Po powrocie do Warszawy wydał trzecią część Trylogii – „Pana Wołodyjowskiego”.
Po napisaniu trylogii Sienkiewicz napisał nowelę „Ta trzecia” (1888), z życia cyganerii. W 1888 roku odbył podróż do Hiszpanii. W 1891 r. wyruszył w podróż do Afryki, zaowocowała ona „Listami z Afryki”. W 1891 roku ukazało się książkowe wydanie „Bez dogmatu”. W 1892 r. Sienkiewicz podpisał umowę na powieść „Rodzina Połanieckich” oraz przystąpił do prac nad powieścią z czasów krzyżackich. W 1893 r. rozpoczął przygotowania do powieści „Quo vadis”, a latem 1894 odczytał w Zakopanem fragmenty „Krzyżaków”.
W jego życiu prywatnym pojawiła się Maria Romanowska, ślub odbył się 11 listopada 1893 roku, w niedługim czasie panna młoda rozstała się z z Henrykiem. Sienkiewicz uzyskał papieskie potwierdzenie niezaistnienia sakramentu małżeństwa. W tym też czasie napisał powieść „Rodzina Połanieckich”.
W 1894 roku powstały pierwsze rozdziały „Quo vadis”, które ukazywały się drukiem od marca 1895 roku w warszawskiej „Gazecie Polskiej”, krakowskim „Czasie” oraz „Dzienniku Poznańskim”. Od roku 1896 pisarz rozpoczął prace nad nową powieścią „Krzyżacy”, którą ukończył po czterech latach w roku 1900. W tym też roku pisarz obchodził jubileusz 25-lecia pracy twórczej i otrzymał od narodu majątek ziemski w Oblęgorku, gdzie utworzył ochronkę dla dzieci.
W 1904 roku poślubił swą cioteczną siostrzenicę Marię Babską. W 1905 roku otrzymał nagrodę Nobla za całokształt twórczości. Napisał powieść „Na polu chwały” (1903-1909), która miała być początkiem nowej trylogii. W „Kurierze Warszawskim” ukazała się w 1910 r. w odcinkach jego powieść dla młodzieży „W pustyni i w puszczy”.
Po wybuchu wojny Henryk Sienkiewicz wyjechał do Szwajcarii. Wraz z Ignacym Janem Paderewskim był jednym ze współzałożycieli Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Zmarł 15 listopada 1916 w Vevey i został tam pochowany. W 1924 roku, prochy pisarza uroczyście sprowadzono do Polski, sarkofag złożono w Warszawie w podziemiach katedry św. Jana.

Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Henryk_Sienkiewicz

 
 
.:: © Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. J. Lompy w Katowicach Filia w Tarnowskich Górach ::.
Wykonanie strony: Monika Stefanowska 2010